“De Heksen van Bruegel”: tentoonstelling te Brugge

HeksAlbertinaHeksenVanBruegel-Brugge
Iedereen stelt zich een heks voor als een lelijke vrouw die op een bezem de haard invliegt en door de schoorsteen terug naar buiten vliegt. In de haard staat een grote heksenketel waarin ze haar tovermiddeltjes kookt en ondertussen warmt een kat zich bij het vuur. Minder bekend is dat dit heksenbeeld door kunstenaars uit de Nederlanden werd bedacht. Vooral Pieter Bruegel speelde hierbij een doorslaggevende rol. Als eerste plaatste hij de heks met haar heksenketel in nabijheid van een haard en waar heksen voordien op allerlei voorwerpen vlogen, koos Bruegel resoluut voor de bezem, wat anderen veelvuldig overnamen. Zijn heksenthematiek werd trouwens globaal frequent nagevolgd. Sommigen namen zijn prenten zelfs letterlijk over zoals Cornelis Saftleven. Anderen, zoals Frans Francken II, vulden het heksenbeeld van Bruegel aan met details uit lokale vonnissen en gebeurtenissen. Ook David Teniers de Jonge raakte zo geïnspireerd dat er nu meer dan dertig voorstellingen van zijn hand over heksen en hun duivelse praktijken zijn bewaard gebleven.

Deze expo brengt meer dan veertig hekserijvoorstellingen van grote Hollandse en Vlaamse meesters zoals Pieter Bruegel en David Teniers de Jonge samen. De heksenvoor-stellingen zijn ook onlosmakelijkverbonden met de heksenvervolgingen: de eerste processen vonden plaats rond 1430. Zo ontstonden ook in Brugse ateliers kleurrijke weergaven van heksen. In de marges van manuscripten vliegen kleine heksjes, op paginagrote miniaturen houden heksen een sabbat.

Ook klimatologische veranderingen hebben invloed gehad op de heksenweergaven. Vanaf eind zestiende eeuw werd het noorden van Europa geteisterd door een eeuwenlange periode van extreem koude winters en relatief koude zomers, nu aangeduid als de Kleine IJstijd. Die viel samen met de Tachtigjarige Oorlog in de Nederlanden en met hongersnood. In tijden van tegenspoed wordt steeds een zondebok gezocht: men ging ervan uit dat heksen het slechte weer toverden. Dit leidde tot een toename van de heksenvervolgingen. Wanneer die weer afnamen kreeg ook het heksenbeeld een ander karakter maar toch blijven heksen en tovenaars fascineren, denk maar aan het wereldsucces van Harry Potter…

Periode: 25 februari 2016 – 26 juni 2016
Waar: Sint-Janshospitaal, Mariastraat 38, 8000 Brugge
Verdere info: https://bezoekers.brugge.be/nl/sint-janshospitaal

Advertenties